Obalamy mity o zielonej energii w firmie

Rynek energetyczny w Polsce to szereg dość złożonych i często niejasnych dla wszystkich zagadnień. Jego dynamiczny rozwój, ale i mnogość zmian geopolitycznych powodują, że natłok informacji może być ponad siły przedsiębiorców, którzy oprócz znajomości od podszewki swojej branży muszą stać się ekspertami w dziedzinie energetyki  oraz zielonej energii. W Luneos postanowiliśmy tę wiedzę usystematyzować i w przejrzysty sposób wyłożyć ją w postaci zerojedynkowych odpowiedzi na postawione tezy, czego efektem jest poniższy artykuł.

W poniższym tekście będziemy często zestawiać Rynek Terminowy wraz z rynkiem dnia następnego, zatem już na wstępie przypomnimy ich podstawowe cechy:

Rynek Terminowy (RT) – funkcjonuje od poniedziałku do piątku od 9 do 14 z wyłączeniem dni świątecznych. Zawierane są na nim długoterminowe dostawy w ramach okresu przystosowawczego. Przykładowo spółka obrotu może nabyć tam podstawowe produkty, tj. “podstawa” lub “szczyt” na określony termin – miesiąc, kwartał, lub rok.

Rynek Dnia Następnego (RDN/SPOT) – funkcjonuje codziennie i jest miejscem obrotu energią elektryczną, która może być dostarczona już następnego dnia, a nabywać można choćby poszczególne godziny doby.

FAŁSZ. Niewątpliwie największą zaletą kupowania energii na rynku terminowym (RT) jest pewność tego, w jakiej cenie ją kupimy. Niestety w tym miejscu jego walory się kończą, ponieważ możemy być także pewni, że nie będzie to możliwie najniższa cena. Wszystko to za sprawą dodatkowych kosztów ryzyka, jakie muszą ponieść spółki obrotu, których, abstrahując, występuje na rynku terminowym relatywnie niewiele, by stworzyć konkurencyjne ceny. Nabywcy energii na RT, czyli właśnie spółki obrotu, zaopatrując się w energię na dłuższy okres, nie są w stanie idealnie dopasować się do faktycznego profilu zużycia swoich odbiorców – zawsze kupią trochę za dużo lub trochę za mało, ponosząc koszty bilansowania. Zjawisko to nie występuje na RDN z uwagi na to, że nabywamy energię z godziny na godzinę (niebawem z kwadransa na kwadrans) przy konkurencyjnych stawkach wielu dostawców, co finalnie gwarantuje nam najniższą możliwą cenę na rynku_, bez zobowiązań do kupna na dłuższy okres.

PRAWDA. Planując zakup po stałej cenie na RT, musimy uwzględnić fakt, że cena ta, niestety, to składowa ceny energii oraz kosztów dodatkowych związanych z ryzykiem zakupu na dłuższy okres. “Te koszty występują, kiedy odbiorca decyduje się na zakup energii w stałej cenie, np. dzisiaj często są to kontrakty na rok 2024 i 2025. Spółka obrotu już w momencie sprzedaży tej energii do klienta musi ją równocześnie zamówić na rynku terminowym, a więc od tego momentu musi już położyć zabezpieczenia pod ten kontrakt, nawet jeżeli dostawa zacznie się w przypadku pierwszego roku od najbliższego stycznia, w przypadku kolejnego roku jeszcze od kolejnego stycznia. Już te pieniądze spółka obrotu musi mrozić” – mówi Managing Director Luneos Green Energy Krzysztof Hrywniak. Oprócz tego, spółka obrotu, ustalając swoje ceny, musi uwzględnić rosnące stopy procentowe a także zmienność cen energii na rynku, aby nie ponieść ryzyka. Dostawcy energii na RT, co zrozumiałe, z reguły starają się osiągnąć marżę na każdym produkcie oraz zmuszeni są założyć ten najmniej korzystny dla klienta, a najbardziej korzystny dla siebie scenariusz celem zabezpieczenia się poniesieniem strat. Niestety finalnie musi dodać wszystkie koszty ryzyka do swojej ceny energii, które tym samym przeniesione są na klienta.

PRAWDA. Wybierając ofertę RDN, nie ma potrzeby analizowania trendów. Można w pełni skupić się na swoim biznesie, w którym jest się ekspertem swojej dziedziny i nie tracić ani energii, ani swojego cennego czasu na próby zgadnięcia, kiedy nastąpi ten idealny moment na rynku, aby kupić energię na rynku terminowym.

FAŁSZ. Analiza cen na rynku energii wykonana przez ekspertów z Luneos wskazuje RDN jako rynek, na którym zaopatrywanie się w energię elektryczną w dłuższej perspektywie czasu – w tym przypadku 6-7 lat – jest zdecydowanie tańsze. “Jestem przekonany, że gdyby wziąć dłuższy okres, to tym bardziej przemawiałoby to na korzyść ceny SPOT-owej. To jest prosty efekt tego, że nie ma tych dodatkowych kosztów, które spółka obrotu musi ponieść” – mówi Krzysztof Hrywniak. Przewagą RDN jest konkurencyjność cen z uwagi na mnogość podmiotów handlujących energią na tym rynku, w przeciwieństwie do RT, gdzie podaż pochodzi od zaledwie kilku dostawców, przez co nie występuje zjawisko presji konkurencyjnej. Wyższe ceny już z samego założenia będą występować na rynku terminowym.

PRAWDA. Wynika to tak naprawdę z kilku czynników – pierwszym z nich jest brak konieczności sprzedaży energii na rynku terminowym przez wytwórców, co wiąże się z brakiem ponoszenia kosztów związanych z ryzykiem zakupu w dłuższej perspektywie czasu. Zniesienie tego obligo w Polsce powoduje coroczny, ogromny spadek (ponad 60%) obrotów na RT. Drugim czynnikiem jest profilowanie źródeł OZE – wiatraki i panele fotowoltaiczne, mimo że produkują energię przez cały rok, to uzyskują swoje szczytowe osiągi o określonych porach roku (i właśnie w określonych godzinach) – wiatraki zimą, natomiast panele PV latem. Dlatego są kluczowym uczestnikiem RDN. Trzecim czynnikiem są spółki obrotu, które np. przez zakupioną energię na dłuższy okres, po bieżących analizach profili zużycia klientów, muszą zbilansować swoich odbiorców. Zatem na RDN znajduje się mnóstwo uczestników z rozmaitymi interesami, co gwarantuje jego dynamikę, elastyczność i konkurencyjność, natomiast RT pada ofiarą takich zjawisk jak regulacje, koncentracja rynku, czy polityka danego kraju, co nakłada na niego tym samym ogromne ograniczenia.

PRAWDA. Tylko wytwórcy węgla i gazu mogą sprzedać energię na dłuższy okres, ponieważ to od nich samych zależy, ile tej energii wyprodukują, zatem polegają tylko na sobie, a nie, tak jak OZE, na siłach przyrody. Pozwala to na wyprodukowanie takiej ilości energii, jaką sprzedali, a nawet nadwyżki. Pozostali wytwórcy nie mogą pozwolić sobie na ten komfort, ponieważ popyt na ich produkty jest tak duża, że często sami muszą dokupić energię na rynku SPOT.

FAŁSZ. Niezależnie, czy jest to istotnym celem w polityce firmy czy stawienie czoła presji wywieranej przez odbiorców ich produktów, zgromadzenie jak największej ilości punktów procentowych w scoringu ESG stało się priorytetową, ale i nieuniknioną sprawą dla firm. Z reguły przedsiębiorstwa zainteresowane uzyskaniem wysokiego scoringu ESG zużywają powyżej 50mWh rocznie, których na krajowym podwórku mamy ponad 60%. W strukturze wytwarzania energii w Polsce, czyli w tzw. energy mixie, przekraczamy już 20%, a wraz z końcem roku 2023 możemy spodziewać się nawet 25% energii pochodzącej z odnawialnych źródeł energii. Łatwo obliczyć zatem, że nie wystarczy to, aby w najbliższym czasie podaż na energię z gwarancją pochodzenia zrównała się z popytem na nią. Polska jeszcze, choć niebawem może się to zmienić dzięki trwającym już pracom legislacyjnym, nie jest członkiem AIB (Association of Issuing Bodies), zrzeszającego kraje w kontekście gwarancji pochodzenia energii z OZE. Oznacza to, że znacząco otworzy to rynek a odbiorcami polskiej energii z gwarancją pochodzenia staną się pozostałe kraje Europy, tym samym diametralnie zwiększając na nią popyt. Kluczowe tym samym dla przedsiębiorstw jest przejście transformacji energetycznej, która, oprócz swoich naturalnych korzyści, pozwoli uniknąć utrudnień zakupu energii z gwarancją pochodzenia na coraz węższym rynku.